Acties 1915 – 2015

 

Vrouwenbelangen – Opstandige Suffragettes
Aletta Jacobs en het Vredescongres in 1915

Januari 2015 – Meer dan 1200 suffragettes komen in 1915 in Den Haag bij elkaar. Het zijn leden van de International Woman Suffrage Alliance. Hun jaarlijks congres zou in 1915 in Berlijn zijn, maar dat kan door de oorlog niet doorgaan. Ze willen vrede. Geen vrede zoals aan het eind van een conflict, maar permanente vrede, een vrede voor altijd.200px-Aletta_Jacobs2 pixells Vicevoorzitter Aletta Jacobs (zie het schilderij van Jozef Israëls), stelt voor om een alternatief Congres in Den Haag te organiseren met als onderwerp: ‘Permanent Peace’.
De Amerikaanse Jane Addams, die in 1930 de Nobelprijs voor de Vrede zal krijgen, is bereid voorzitter te zijn van het Congres en president van een nieuw op te richten organisatie: ‘International Comittee of Women for Permanent Peace’.
Het moet een zakelijk Congres zijn, en alleen over dit ene onderwerp gaan. De kosten worden gedragen door de landelijke afdelingen van de VS, Nederland en Engeland, door middel van verkoop van toegangskaarten en door schenkingen.

De voorbereiding

Van 9 – 11 januari 1915 begint in Washington een eerste voorbereiding van dit Vredescongres. Dan wordt de Women’s Peace Party opgericht, die in 1919 zal uitmonden in de Amerikaanse afdeling van WILPF, de voorloper van de Women’s International League for Peace and Freedom. Met Jane Addams als voorzitter (zie foto).Jane Addams
Op morele gronden verwerpen de leden van de nieuwe organisatie de wreedheid en verspilling van de oorlog. Ze benaderen Congresleden en President Woodrow Wilson van de Verenigde Staten en vragen om steun voor hun ideeën. Jane vraagt de Amerikaanse President ook of hij wil bemiddelen in Europa. Dat probeerde hij al eerder, in augustus 1914, maar tevergeefs.

Op 12 en 13 februari installeert Aletta Jacobs een tweede voorbereidingsgroep in het American Hotel in Amsterdam, met vier vrouwen uit België, vijf uit Engeland, vier uit Duitsland en 26 uit Nederland. Het zijn vrouwen uit twee oorlogvoerende landen, het bezette België en het neutrale Nederland. De stem van het neutrale Nederland zal doorslaggevend zijn in geval van twijfel.
Aletta Jacobs zet het uitmuntende duo Rosa Manus en Mia Boissevain in, die beiden de tentoonstelling ‘De Vrouw 1813-1913’ in Amsterdam hebben georganiseerd. De voorbereidingsgroep benoemt meteen een subcomité voor het opstellen van (12) resoluties waarover moet worden gestemd. Ze beslist over de datum en stelt het programma samen met de onderwerpen die aan bod zullen komen. De groep beslist ook dat het Congres open zal staan voor sympathiserende organisaties en voor individuele vrouwen.

Zo komt het dat ongeveer duizend Nederlandse vrouwen naar dat internationale Congres zijn gegaan! In een zaaltje aan het Damrak in Amsterdam gaan de typemachines ratelen en de telefoons rinkelen.

Het CongresWILPF-1915-platform-jokeS2 in 1915

Dan, vier dagen lang, van 28 april tot 1 mei 1915, discussiëren de suffragettes over permanente vrede. Ze bespreken, formuleren en stemmen over teksten van resoluties die moeten worden opgenomen in een Manifest. Twaalf vrouwen, van ieder land één, zitten achter een lange tafel op een podium in de Haagse Dierentuin. Met Jane Addams, die boven de partijen staat, in het midden. Voor hen op de grond staan acht vazen met bloemen en achter hen potten met enorme palmen.

Iedere vrouw vertegenwoordigt een ander land en allen proberen boven het geweld en de verschrikkingen van de oorlog te staan en over vrede te spreken. Ze voelen zich vereend in hun idealen: het redden van de beschaving en vooruitgang in de wereld.
De spreek- en schrijftalen zijn Engels, Frans en Duits. De discussies zijn intensief en zakelijk, maar worden vaak onderbroken door het roepen van ‘Silence!’. Er zijn geen microfoons en geen ‘oortjes’. Vertaling is toegestaan, maar dit veroorzaakt wel de nodige ruis. Ook brengen de interpretatie van bepaalde woorden en de volgorde van de resoluties veel discussie met zich mee, maar ondanks dat is er een sfeer van hoop en solidariteit.

Niet iedereen kan op tijd aanwezig zijn voor het Congres. Diverse Britse politici keren zich tegen het Congres. De scheepvaart over het Kanaal is stilgelegd. Amerikaanse en Britse leden worden in Dover tegengehouden. Dit lot treft ook de Franse en Duitse activisten die al in Engeland verblijven. Slechts 25 van de 186 congresgangers, waaronder 2 Britse, krijgen een paspoort en kunnen oversteken.
De twaalf deelnemende landen zijn: België (5), Canada (2), Denemarken (6), Duitsland (28), Engeland (3), Hongarije (10), Italië (1), Nederland (ongeveer 1.000), Noorwegen (12), Oostenrijk (6), Zweden (16), en de USA (47).

Er zijn solidariteits-betuigingen van vrouwen en organisaties uit: Argentinië, Brits Indië, Bulgarije, Finland, Frankrijk, Portugal, Roemenië, Rusland, Zwitserland, Zuid-Afrika en Italië. Noorwegen, Zweden en Nederland sturen petities om in stemming te brengen.

Frankrijk doet moeilijk en boycot het Congres. Als bezet land is hun prioriteit ‘strijd als zelfverdediging’, en niet zozeer het sluiten van vrede. Op zich vinden ze permanente vrede een sympathiek idee, maar twee van de voorgestelde resoluties kunnen ze absoluut niet steunen.

JS – Iedereen die een internationale vergadering heeft bijgewoond, kan punten van herkenning vinden in de verslagen. Het geruis van groepjes rondom een vertaalster, dat geroep om stilte, de merkwaardige accenten van Italiaanse vrouwen die Duits willen spreken of van Franstaligen die wat in het Engels willen zeggen.
Of de soms onbegrijpelijke woorden en zinsneden in een vreemde taal die langs je heen vliegen, waardoor je de draad van het verhaal kwijtraakt, als die er al is. En iedereen wil telkens wat toevoegen aan resoluties, zodat de grote lijn soms verloren raakt onder de details. Maar ook de sfeer van vastberadenheid, om samen achter een ideaal te staan en samen te strijden tegen geweld en onrecht.

De Pers

In de pers wordt over het Congres geringschattend geoordeeld, zoals: ‘a mad plan of pro-Hun peacettes; a shipload of hysterical women; a Folly in Petticoats; Pow Wow with the fraus; aimable chatter of wellmeaning ladies; goedbedoeld maar ontijdig en ondoordacht; irresponsible feminine; boldly unwomanly’.

Het Manifest

Op 1 mei 1915 komt het manifest van het Vredescongres tot stand met 20 in plaats van 12 resoluties, geschreven in het Engels, Frans en Duits. De resoluties zijn verrassend concreet en passen zelfs in onze tijd. De eerste resolutie is een protest:   “We women, in International Congress assembled, protest against the madness and the horror of the war, involving as it does a reckless sacrifice of human life and the destruction of so much that humanity has laboured through centuries to build up”.
Dan eisen ze onder meer:
– de democratische controle van de buitenlandse politiek;
– het politieke kiesrecht voor vrouwen (political enfranchisement);bertha-von-suttner 200,10
– voortzetting van het Permanente Hof van Arbitrage in Den Haag van 1899, opgericht mede door toedoen van de Oostenrijkse Bertha van Suttner, die in 1905 de Nobelprijs voor de Vrede heeft gekregen (zie foto);
– een Permanent Internationaal Gerechtshof en
– een ‘Permanent Council of Conciliation and Investigation’ (een soort lichaam dat zich bezighoudt met onderzoek en zoekt naar verzoening en een vreedzame oplossing van conflicten).

In de eis van ‘political enfranchisement’ zien we de strakke hand van Aletta Jacobs. Jawel, eerst het vrouwenkiesrecht! Eerst het vrouwenkiesrecht, dan volgt de permanente vrede vanzelf.
Aletta Jacobs: “Women will soon have political power. Woman suffrage and permanent peace will go together. When a country is in a state of mind to grant the vote to its women, it is a sign that that country is ripe for permanent peace. Women don’t feel as men do about war. They are the mothers of the race. Men think of the economic results, women think of the grief and pain”. (Harriet Hyman Alonso)

De Diplomatieke Missie

Op de laatste dag van het Vredescongres ontstaat onverwachts een extra resolutie. De Hongaarse vicevoorzitter Rosika Schwimmer, die vurig kan speechen, grijpt plotseling de aandacht en roept uit dat het manifest persoonlijk overhandigd dient te worden aan ‘kings and emperors’. Er klinkt een geweldig applaus.
Dit voorstel wordt algemeen aangenomen en vastgelegd in de 20ste resolutie. Aletta, die bezig is met het promoten van het vrouwenkiesrecht in de Tweede Kamer, schijnt er niet zo veel zin in te hebben. Maar ja, er was niets aan te doen.Schwimmer-RosikaJS

Rosika Schwimmer (zie foto): “If brains have brought us to what we are in now, I think it is time to allow our hearts to speak. When our sons are killed by the millions, let us, mothers, only try to do good by going to the kings and emperors without any other danger than a refusal.” (Harriet Hyman Alonso).

Er wordt een kerngroep gevormd van afgezanten, met o.a. Jane Addams, Emily Greene Balch, Alice Hamilton, Aletta Jacobs, Chrystal MacMillan, Rosika Schwimmer en Cor Ramondt-Hirschmann. Er wordt zorgvuldig afgewogen wie naar een oorlogvoerend land gaat, of naar een neutraal.

Dan, van 7 mei tot 8 juli 1915 overhandigen en bespreken de afgezanten in wisselende samenstelling het manifest met de 20 resoluties.
Ze voeren 26 gesprekken met regeringsleiders. Met minister-presidenten, ministers van Buitenlandse Zaken, met Koning Haakon van Noorwegen en met Paus Benediktus XV.
Aletta gaat, meestal samen met Jane Addams, naar: Londen, Den Haag (minister-president Cort van der Linden), Berlijn, Wenen, Boedapest, Bern, Rome en Le Havre (regering in ballingschap van België).
Anderen bezoeken Washington, Kopenhagen, Stockholm en Petrograd. Het manifest wordt ook, met een brief ondertekend door Jane Addams, aan andere Europese en Latijns-Amerikaanse landen gestuurd, en zelfs aan China en Japan.

In hun verslag melden de afgezanten dat ze goed zijn ontvangen door de (vertegenwoordigers van) regeringsleiders van alle bezochte landen. Ze hebben het manifest en de resoluties van het Congres overhandigd, maar kunnen in het openbaar geen verklaring geven van het resultaat van de gesprekken.
Op grond van de verkregen informatie zullen ze verdere actie ondernemen.

JS. De verslagen van vooral Jane Addams over de gesprekken met regeringsleiders en haar ervaringen in de oorlogvoerende landen zijn zeer de moeite waard om te lezen. Het staat in: ‘Women at the Hague’, blz. 27-46 van Harriet Hyman Alonso. In het boek van Mineke Bosch over Aletta Jacobs: ‘ Een onwrikbaar geloof in rechtvaardigheid’ staat ook veel interessante informatie (vanaf blz. 550). Ook dook er kortgeleden een filmpje op over Aletta Jacobs en Jane Addams in 1915 in Berlijn.

De Suffragettes

Wat in de eerste plaats opvalt is de bewonderenswaardige ‘lef’ van Jane Addams en de haren om belet te vragen bij de hoogste gezaghebbers van oorlogvoerende landen.
Addams had weliswaar de steun van president Wilson, en de
USA was toen nog neutraal en een land, dat men in Europa te
vriend wilde houden, maar toch!rosa2
In Nederland was het vooral secretaris Rosa Manus (zie foto), secretaris van de International Suffrage Alliance, die met haar
vele sociale contacten en haar talenkennis alles zo goed mogelijk wist te organiseren.

Maar niet alles liep even soepel. Zo kon niet iedereen haar eigen reisgenoten kiezen tijdens de missie. De Britse Hamilton schreef aan een vriendin:
‘The party will consist of Dr. Jacobs, an elderly woman, very decided, fairly irritable and quite able to see that her own comfort is attended; her friend Frau Palthe, the wife of a man who has a plantation in Java and is very rich but exceedingly careful about pennies, also elderly; and J.A. (Jane Addams) and myself. It will not be bad, for a party of two couples breaks up easily into twos’ (Harriet Hyman Alonso).

Aletta en de haren hebben problemen met het megalomane optreden van de Hongaarse Schwimmer. Zij gaat mee in de missie naar de VS, maar President Wilson wil haar niet ontvangen omdat ze afkomstig is uit een oorlogvoerend land. Ook zijn er problemen met geld. Uit diverse brieven blijkt dat Schwimmer haar eigen verblijfkosten – zelfs die in Nederland – heeft betaald uit de kas van het Internationale Comité.
Haar nadrukkelijk optreden wekt steeds meer irritatie, ook bij Aletta. In de laatste maanden van 1915 komt er een einde aan hun vriendschap.

Woodrow Wilson en de lijst met 14 punten

In 1914 besluit de USA neutraal te blijven. De stemming slaat om als op 7 mei 1915 het passagiersschip de Lusitania met 1152 opvarenden door Duitse duikboten tot zinken wordt gebracht. Wilson doet daarna nog enkele vergeefse pogingen om te bemiddelen in Europa, zelfs nadat meer schepen zijn aangevallen.
Op 1 februari 1917 kondigt Duitsland echter de onbeperkte duikbootoorlog af en meldt dat het alle schepen tot zinken zal brengen rond de Britse eilanden. Dan verklaart de USA Duitsland de oorlog.

Bij de onderhandelingen tijdens de Vrede van Versailles in 1918, dient President Wilson een lijst in met 14 punten. Veel daarvan wordt afgewezen, maar in het laatste en veertiende punt vinden we de idealen terug uit het manifest van de suffragettes:

Wilson: 14. “Een algemene Volkerenbond moet opgericht worden onder welbepaalde verdragen ten einde aan grote en kleine staten wederzijdse waarborgen te verstrekken van hun politieke onafhankelijkheid en territoriale onschendbaarheid”.

Het vrouwenkiesrecht en de permanente vrededove.preview

Aletta dacht dat het vrouwenkiesrecht en permanente vrede nauw met elkaar verbonden waren. Ja, ze dacht dat het vrouwenkiesrecht de oplossing zou zijn voor duurzame vrede. Honderd jaar later en wij weten nu beter. Het vrouwenkiesrecht alleen is niet bij machte een permanente vrede te bewerkstelligen. Een permanente vrede is te gecompliceerd, evenals de strijd tegen de wapenhandel, de vrouwenhandel en tegen andere rampen uit de doos van Pandora.
Toch waren het Vredescongres en het manifest van de suffragettes niet voor niets, want als een eerste stap gloort in hun manifest de dageraad van de Volkerenbond.
Want dit staat in hun manifest: ‘a Permanent International Court of Justice and a Permanent Council of Conciliation and Investigation’. Wij zijn, althans in Europa, een eind gekomen met het vestigen van vrede.

Nu kunnen we enkele jaren op een rijtje zetten, waarin vrouwen stappen hebben gezet, zowel in internationale vredesprocessen als in het bevorderen van burger- en mensenrechten:
* in 1899 komt mede door toedoen van Bertha von Suttner het Permanent Hof van Arbitrage voor geschillen tussen staten tot stand;Eleanor
* in 1918 wordt door toedoen van President Wilson en mede door toedoen van de suffragettes besloten tot het oprichten van een Volkerenbond met waarborgen voor grote en kleine staten;
* in 1946 wordt de VN de opvolger van de Volkerenbond;
* in 1948 komt mede door toedoen van Eleanor Roosevelt (zie
foto) in de VN de Universal Declaration of Human Rights tot
stand, waarin zij pleit voor de rechten van de mens;
* en in 1995 tijdens de Vrouwenwereldconferentie in Beijing
roept Hilary Clinton ons toe: “Vrouwenrechten zijn
mensenrechten”!

Women say NO to war

Het is maart 2003 en voor het gebouw van de Verenigde Naties in New York hebben zich ‘s morgens vroeg in het half donker een dertigtal vrouwen verzameld. Ze staan te kleumen in de vastgevroren sneeuw.patgiles2003 In hun handen houden ze posters in verschillende talen tegen de oorlog in Irak: ‘Women say NO to war’.
Voorop staat de kleine IAW Presidente Pat Giles uit Australië met een poster in het Italiaans (zie foto), samen met andere leden van de International Alliance of Women. En uiteraard, we staan daar ook met onze collega´s van WILPF, de Women´s International League for Peace and Freedom.

Overal staan TV-wagens en het wemelt van de journalisten, maar die hebben voor de protesterende vrouwen geen enkele belangstelling. Ze wachten op de uitslag van het beraad over de aanwezigheid van massavernietigingswapens in Irak.  Binnen in het gebouw van de VN brengen waarnemers verslag uit van hun bevindingen. Ze hebben geen bewijs gevonden van het fabriceren van dergelijke wapens in Irak. Toch zet de USA, met President George Bush, de oorlog in Irak door.

Waar zijn de vredesidealen van de Amerikaanse President Woodrow Wilson gebleven?

Hoewel Wilson voor zijn inzet bij het Verdrag van Versailles in 1919 de Nobelprijs voor de Vrede in ontvangst mocht nemen, onthield de Senaat in de Verenigde Staten zich tot twee keer toe van goedkeuring voor een Volkenbond (League of Nations). Men was bang dat de USA economisch en militair  teveel invloed zou verliezen.

Joke Sebus,
Lid van de International Alliance of Women
en van de Nederlandse Vereniging voor Vrouwenbelangen, Vrouwenarbeid en Gelijk Staatsburgerschap
Hilversum, januari 2015

Bronnen:
* Artikel van het International Committee of Women for Permanent Peace, Joke Sebus, jan. 1.1915. Met dank aan Ite van Dijk (WILPF) en Marina Scholtes (editor in English)
* Women at The Hague, The international Congress of Women and its Results, Jane Addams, Emily Balch,
Alice Hamilton. Production by Harriet Hyman Alonso, University of Illinois Press, met dank aan het Kennisinstituut Atria
* Herinneringen, door Aletta Jacobs
* Aletta Jacobs, 1954 -1929. Een onwrikbaar geloof in rechtvaardigheid, van Mineke Bosch, Uitg. Balans

Nuttige internetsites
http://www.womenstopwar.org/
http://willpf.nl/
http://www.ub.gu.se/kvinn/portaler/fred/samarbete/pdf/internat_1915.pdf
http://nl.ask.com/wiki/Volkenbond?lang=nl&o=2802&ad=doubleDownan=apnap=ask.com
http://socialhistory.org/bwsa/biografie/manus
http://nl.ask.com/wiki/Nobelprijs_voor_de_Vrede?
lang=nl&o=2802&ad=doubleDownan=apnap=ask.com#Nobelprijswinnaars
http://www.historischnieuwsblad.nl/nl/artikel/32273/aletta-jacobs-op-vredesmissie.html
http://www.womeninworldhistory.com/essay-10-07.html
http://www.ask.com/wiki/Fourteen_Points?qsrc=3044

Women’s Power to Stop War
WILPF  Conferentie van 27 tot 29 april 2015

100 jaar geleden kwamen meer dan 1200 vrouwen uit 12 landen in Den Haag bijeen om te protesteren tegen geweld en agressie in de Eerste Wereldoorlog en om voorwaarden voor vrede te formuleren. Vanuit die  bijeenkomst is Women’s International League for Peace and Freedom (WILPF) ontstaan.
Meer informatie op http://www.wilpf.nl/welkom
wilpf
Honderd jaar later zijn oorlog en geweld nog steeds aan de orde van de dag en is er weinig ruimte voor vrouwenstemmen voor vrede. Met de conferentie “Women’s Power to Stop War” in het Worldforum in Den Haag, viert WILPF haar 100 jarig bestaan en zet zij het werk van vrouwen voor vrede, ontwapening en gelijkheid in het zonnetje.

Lezingen en workshops gaan over: mensenrechten; ontwapening; militarisme; sociale en economische rechtvaardigheid; milieu; ongelijkheid en discriminatie.
Meer informatie en inschrijven als deelnemer voor de Conferentie via www.womenstopwar.org .
De kosten van lezingen workshops en lunches gedurende 3 dagen zijn 300 euro.
Wij zoeken ook logeeradressen voor congres- of  conferentiedeelnemers met een kleine beurs voor overnachtingen van 22-25 april (congres) en/of van 26 – 29 april 2015.
Neem vrijblijvend contact op met Petra Keppler: pckeppler@gmail.com  of 06 13756756.

Vrouwen in ondernemingsbesturen

28 mei 2012 reageert het bestuur op de openbare raadpleging over vrouwen in ondernemingsbesturen van EU-commissaris Vivian Reding.
VB EU Consultation genderbalance

Onderzoeksrapport Vrouwen in de Verkiezingsuitslagen 2009-2011

Op 16 januari 2012 ontvangen alle Tweede en Eerste Kamerleden een exemplaar van het onderzoeksrapport Vrouwen in de Verkiezingsuitslagen 2009-2011, met een persoonlijk geadresseerde brief van de voorzitter van het bestuur, Leonie van Gils.
Onderzoeksrapport Vrouwen in de Verkiezingsuitslagen

Benoeming vice-president Raad van State

Ingezonden brief naar Volkskrant, 5 oktober 2011
Vice-president Raad van State

Adres naar aanleiding van voorgenomen bezuinigingen

Brief aan de Regering, 14 september 2011

In grote bezorgdheid dat de voorgenomen overheidsbezuinigingen ernstiger gevolgen zullen hebben voor vrouwen en kinderen dan voor mannen richt de sinds 1894 bestaande Vereniging voor Gelijk Staatsburgerschap, tegenwoordig Vrouwenbelangen, zich tot U met het verzoek uw voornemens te heroverwegen en daarbij acht te slaan op wat in dit adres van vrouwenzijde ten behoeve van de samenleving als geheel wordt ingebracht.
Nu steeds meer mannen veel meer werkzaamheden verrichten in de huishouding en voor de verzorging en opvoeding van hun kinderen en zij ook steeds vaker hun daadwerkelijke verantwoordelijkheden volledig waar maken, worden deze mannen in dit adres gemakshalve begrepen onder het woord “vrouwen”. Vrouwenbelangen ziet “vrouwen” als een eervolle aanduiding.
lees verder:
brief aan Regering dd 14.9.2011
brief aan Regering dd 14-09-2011 bijlage

Werk maken van het Vrouwenverdrag in Nederland

September 2011

Voorzitter Leonie van Gils schreef op de website van Wo=Men een column over het Nederlands emancipatiebeleid, onder de titel:

Werk maken van het Vrouwenverdrag in Nederland

Is de regering zich voldoende bewust van de hier nog steeds bestaande gender ongelijkheid en de verplichtingen uit dit verdrag t.a.v. het binnenlands beleid? Zijn de belemmeringen voor het realiseren van gelijke rechten in de praktijk weggenomen?
Leonie constateert dat sinds 2002 regeringen het emancipatiebeleid hebben verengd tot grotere participatie van vrouwen op de betaalde arbeidsmarkt en dat het streven naar gelijke politieke vertegenwoordiging uit beeld is geraakt door talloze discussies over quotaregelingen. De werkelijkheid is dat we nog steeds leven in een land met oververtegenwoordiging van mannen. Zie ook Vrouwenbelangen’s nieuwe cijferbrochure.
vrouwen in de verkiezingen

 

Emancipatie nota van het kabinet

juli 2011
Met het oog op de bespreking in de Tweede Kamer stuurde het bestuur een brief, waarin een pleidoor voor activering van vrouwenemancipatiebeleid. Brief inzake emancipatiebeleid aan informateurs 14 juli 2010