Schaduwrapportage CEDAW


CEDAW - het Vrouwenverdrag 2010

Women's Rights,
some progress, many gaps

De regering moet meer doen om de rechten van vrouwen te waarborgen.
De 'concluding observations' van het CEDAW Comité zijn
gepubliceerd. Ze zijn vastgelegd in een aardige brochure: Vrouwenrechten in Nederland anno 2010. De brochure is wijd verspeid en besproken bij diverse gelegenheden, zoals op 9 april in de Commissie Gelijke Behandeling, en op 24 april op de Jaarvergadering van Vrouwenbelangen, met disussie over pittige stellingen onder leiding van Marjolein de Boer (zie foto).

De bedoeling is om vrouwenrechten, of liever gezegd de discriminatie van vrouwen zowel direct als indirect en de stereotypering van zowel vrouwen alsook van mannen, te bespreken tijdens de verkiezingen voor de Tweede Kamer. Economische zelfstandigheid, gelijk loon voor gelijke arbeid, geweld tegen vrouwen, de landelijke onbekendheid met het Vrouwenverdrag, enz.

Aanbevelingen van het CEDAW Comité
Uit de vertaling van Leontine Bijleveld (zie foto) en Linda Mans volgen hier enkele uitspraken:

* Het Comité is bezorgd over de voortdurende structurele ongelijkheid tussen mannen en vrouwen op de arbeidsmarkt,
* de aanzienlijke loonkloof M/V,
* de grotere werkloosheid onder vrouwen,
* het toenemende (onvrijwillige) deeltijdwerk en
* het geringe aantal vrouwen in topposities.

Nederland voldoet niet aan de verdragsverplichtingen door onvoldoende bescherming te bieden aan slachtoffers van vrouwenhandel. Het is niet toegestaan om hun bescherming afhankelijk te maken van meewerking aan strafrechtelijke vervolging van vrouwenhandelaars. Het Comité uit diepe bezorgdheid dat er nog steeds slachtoffers van vrouwenhandel in vreemdelingendetentie zitten. En verder:
* Het aandeel vrouwen in de politiek, vooral op gemeentelijk en provinciaal niveau, moet omhoog,
* Nederland moet snel maatregelen nemen om de EU norm van 25 % vrouwelijke professoren te halen,
* Nederland moet ervoor zorgen dat meer vrouwen economisch onafhankelijk zijn door voltijd werk mogelijk te maken,
* door werkloosheid van vrouwen tegen te gaan en
* door de loonkloof tussen mannen en vrouwen te verkleinen.

Het CEDAW Comité stelde de conclusies en aanbevelingen op na op 27 januari in Genève uitvoerig met een grote regeringsdelegatie aan de orde. Onder leiding van staatssecretaris Dijksma werd van gedachten gewisseld.
Wat hieraan vooraf ging:

De Nederlandse CEDAW schaduwrapportage

Linda Mans en Leontine Bijleveld, de rapporteurs van de schaduwrapportage 2009 ‘Women's rights - Some progress, many gaps', zijn naar Genève gereisd waar de schaduwrapportage en de vijfde Nederlandse overheidsrapportage besproken zullen worden door het CEDAW-comité. Zie het 'oral statement' dat door Linda Mans werd uitgesproken.

Woensdag 27 januari 2010
Uit het verslag op http://cedawschaduwrapportage.blogspot.com/
De Nederlandse delegatie brengt verslag uit. Men is met zo'n 20 man en vrouw naar Geneve afgereisd.

Daarna is er ruimte voor vragen van CEDAW comite-leden. Het valt op dat er veel vragen zijn over de doorweking van het verdrag in de Nederlandse rechtsorde en de stellingname van de Nederlandse overheid in de SGP zaak.
Er zijn ook vragen over de emancipatie-ondersteuningsstructuur in Nederland, over hoe de Nederlandse overheid zichzelf monitort om gender impact in kaart brengt.

Het CEDAW-lid uit Finland krijgt uit de Nederlandse rapportage toch sterk de indruk dat “the employment of women is not taken serious enough”. Vooral het zeer grote percentage parttime werkende vrouwen en de hardnekkigheid van het inkomen- en pensioen gat, baart het Cedaw-lid zorgen.

De lage deelname van vrouwen in top posities in vele beroepsgroepen in Nederland, b.v. universiteiten en bedrijfsleven, roept bij een aantal comitéleden de vraag op wat de overheid hieraan doet. Waarom zijn er zulke lage streefcijfers? Bv 15% vrouwelijke hoogleraren terwijl de Europese Unie een streefcijfer van 25% aanhoudt. Dit probleem is al minstens 20 jaar bekend, maar er wordt nog steeds geen steviger beleid op ingezet.

Zwangere vrouwen die worden verdacht van drugssmokkel kunnen soms wel meerder dagen worden vastgehouden, omdat ze vanwege hun zwangerschap niet door de bodyscanner willen. De Nederlandse overheid zou toch kunnen overwegen echo’s mogelijk te maken, stelt een ander comité lid. In navolging van het schaduwrapport.

Wat wel interessant is dat de Nederlandse overheid, ook op ons verzoek, specifiek ingaat op de situatie van lesbische vrouwen. Omdat het onderwerp van mensenrechten van homo’s en transseksuelen wereldwijd nog gevoelig ligt is het goed als er binnen een belangrijk VN comité over de rechten van deze groepen wordt gesproken
.

Als Staatssecretaris Dijksma voor de tweede keer het woord voert valt op dat een aantal voorbeelden nu al voor de tweede keer voorbijkomen.
Het antwoord op de vraag wat de overheid doet aan het feit dat er in het Nederlandse onderwijs 'steeds meer segregatie in de schoolkeuze' is, wordt er weer gewezen op een aantal projecten, bv het Beta techniek project.
Dit is een voortdurend verschil van inzicht op een groot aantal thema’s tussen de overheid en de NGO’s. Wij zijn er van overtuigd dat structurele problemen zoals de schoolkeuze, die grote impact hebben op de carrière van een mens, niet met een paar projecten op te lossen zijn.

Het valt ons ook op dat, wat betreft Nederland, de nadruk daarin ligt op de deelname aan het arbeidsproces van moeders en de in Nederland gebruikelijke ander/ half verdieners model. Er wordt gewezen op het feit dat Nederlandse vrouwen nu niet meer, zoals in 1964, 60 uur per week aan huishoudwerk besteden.

In de beantwoording van een paar vragen benadrukte de Nederlandse overheid dat men de rol van civil society belangrijk vind en dat er ook altijd consultatie is. Van onze kant van de zaal wekte dat wel verbazing.

Dinsdag 26 januari 2010cedawlogo
Onderwerpen die vragen opriepen bij het CEDAW-comité
Vragen over: de gender equality infrastructuur, ook op provinciaal en gemeentelijk niveau. Ze wilde graag weten waarom de laatste jaren de samenwerking tussen de regering en NGO’s zoveel moeizamer gaat.

Eveneens vragen over: de segregatie op de arbeidsmarkt en de NGO visie op de resultaten van het ESF-project Glazen Muur, de positie van specifieke groepen vrouwen: oudere vrouwen, gehandicapte vrouwen, zwarte vrouwen, vrouwen op het platteland zowel arbeidsmarkt, onderwijs en gezondheid.
De Comitéleden vroegen zich af of de Antidiscriminatiebureaus gender discriminatie wel voldoende serieus namen.

In de drie minuten die er voor stonden kon dit niet allemaal beantwoord worden, maar in de informele lunch-briefing op dinsdag konden de beantwoording worden afgemaakt en nieuwe vragen worden beantwoord.

Maandag 25 januari 2010 - inhoud Oral Statement
Linda Mans en Leontine Bijleveld, de rapporteurs van de schaduwrapportage 2009 ‘Women's rights - Some progress, many gaps', zijn naar Genève gereisd waar de schaduwrapportage en de vijfde Nederlandse overheidsrapportage besproken zullen worden door het CEDAW-comité.

Vrouwen en zwangerschap
Er zijn in Nederland nog steeds werkgevers die vrouwen wegens zwangerschap niet aannemen, geen bonus toekennen of niet in dienst houden. In 2008 ging de helft van alle sekse discriminatie zaken bij de CGB over zwangerschap, terwijl deze vorm van discriminatie al sinds 1980 wettelijk verboden is. De CGB heeft de Nederlandse regering al meermaals gewezen op het probleem van zwangerschapsdiscriminatie. Gezien de hardnekkigheid van dit probleem, dringt de CGB nogmaals aan op maatregelen.

Vrouwen en lagere beloning
Vrouwen ontvangen gemiddeld nog altijd een lagere beloning voor vergelijkbaar werk dan mannen. Dit is al 35 jaar wettelijk verboden. De regering heeft in de loop van de jaren verschillende maatregelen genomen tegen ongelijke beloning, die echter nog onvoldoende effect hebben. De CGB is verheugd dat de regering recentelijk heeft aangekondigd dat de Arbeidsinspectie een actievere rol zal gaan spelen bij het voorkómen van ongelijke beloning. Of dit voldoende is om ongelijke beloning op grote schaal aan te pakken, is afhankelijk van hoe aan dit voornemen vorm wordt gegeven.

Vrouwen met een hoofddoek - discriminatie
Sommige vrouwen zijn extra kwetsbaar voor ongelijke behandeling. De praktijk wijst uit dat vrouwen die een hoofddoek dragen regelmatig problemen ondervinden; soms vanwege hun afkomst of geloof, maar soms ook vanwege hun vrouw-zijn. Bijvoorbeeld bij het vinden van werk, bij de toegang tot uitgaansgelegenheden of sportscholen. Hierdoor heeft deze groep vrouwen onvoldoende toegang tot het maatschappelijk leven, zoals het VN-Vrouwenverdrag voorschrijft. De CGB beveelt de regering aan onderzoek te doen naar de omvang van deze vorm van discriminatie en effectieve maatregelen hiertegen te treffen.
(Van alle Europese landen is Nederland één van de landen waar het beloningsverschil tussen mannen en vrouwen het grootst is).

Woensdag 27 januari 2010 zal de Nederlandse regering vragen van het VN-Comité over naleving van het Vrouwenverdrag beantwoorden. Het VN-Comité zal naar verwachting in maart 2010 haar conclusies bekend maken.
Wordt vervolgd ...

De belangrijkste dagen in Genève zijn:

Maandag 25 januari 2010: Linda Mans en Leontine Bijleveld hebben op maandagmiddag 10 minuten de tijd om de belangrijkste punten uit de schaduwrapportage voor het voetlicht te brengen.


Dinsdag 26 januari 2010: Linda Mans en Leontine Bijleveld hebben een lunch met CEDAW leden waarbij ook de andere Nederlandse NGO's zullen aansluiten.

Woensdag 27 januari 2010: Bespreking van de nationale overheidsrapportage tussen het CEDAW-comité en de Nederlandse overheidsdelegatie geleid door staatssecretaris van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap Sharon Dijksma.
Foto: Cees Flinterman, NL-lid van het CEDAW-comité.

U kunt de gebeurtenissen in Genève volgen via de weblog http://cedawschaduwrapportage.blogspot.com/ , waar u zoveel mogelijk op de hoogte wordt gehouden van de bespreking van de Nederlandse rapportages.
Mocht u nog vragen hebben dan kunt u terecht bij Loeky Droesen l.droesen@aimforhumanrights.org of bij Karlijne van der Ende internwhr2@aimforhumanrights.nl (030-2334027).

Wat hier aan vooraf ging

CEDAW- 14 december 2009
Het was voor het eerst dat de delegatie van NL-regering en van het Vrouwennetwerk samen een bespreking hadden over hun CEDAW-rapportages. In 2007 stond men min of meer tegenover elkaar. Wel benadrukte Carlien Scheele (zie foto) dat het niet om een discussie ging, want dat zou in Geneve gebeuren, maar om een verduidelijking, vragen, een aanvulling.
Er waren ambtenaren uit verschillende departementen om vragen te beantwoorden.

Ferdi Licher, Directeur Emancipatie, vond de qualiteit van de schaduwrapportage goed en de titel met 'many gaps' heel toepasselijk. De voortgang van de emancipatie in Nederland was moeizaam. Aanvankelijk was Nederland een voorloper in CEDAW, maar andere landen in de EU waren nu zeer actief terwijl Nederland achterbleef in zelfgenoegzaamheid.

Leontine Bijleveld noemde dit de wet van de remmende voorsprong. Ze vertelde over de naar voren geschoven data bij de voorbereiding van de schaduwrapportage. Gelukkig had het Vrouwennetwerk toch de hele brede achterban van vrouwenorganisaties tijdig kunnen bereiken.

Artikel 6 - Combatting trafficking in women
and forced prostitution
Inmiddels was artikel 6 met het commentaar uit de schaduwrapportage aan de Tweede Kamer gestuurd. Dat onderwerp is op 15 december behandeld.
Zorgen waren er (Ieke van den Burg) over de verplichte registratie van prostituees en het effect daarvan. Dit was een verslechtering van hun rechtspositie en in tegenstrijd met het CEDAW-verdrag. Ook het zwangerschapsverlof van vrouwelijke ondernemers was niet goed geregeld, evenals huishoudelijk personeel, dat uitgesloten was van sociale rechten.
Genoemd werden ook:
* de Pay Gap (loonkloof M/V),
* de SGP met de uiterst merkwaardige opvatting van de landsadvocaat, die vond dat de SGP-vrouwen maar zelf een politieke partij op moesten richten,
* genderbudgeting (moeilijk onderwerp) en
* het schooltijdenbeleid.

Geld - tijd - ruimte - en rechten van kinderen
Het schooltijdenbeleid was niet in de schaduwrapportgage genoemd en dat gaf veel discussie. Al jaren en jaren waren vrouwen hier over bezig. Met marie wordt WijzerHet was niet alleen een zaak van het departement van Onderwijs, maar van geld - tijd - ruimte - en rechten van kinderen. Het was vaak zoeken voor vrouwenorganisaties bij welk departement je moest zijn.
De aanwezige ambtenaren hadden het over allerlei experimenten waaruit dan mogelijk een brede lijn zou kunnen worden gevonden.

Als laatste kwam Cees Flinterman aan het woord, die voor Nederland deel zittting heeft in het CEDAW Comite. Omdat het om zijn eigen land ging, diende hij zich te distancieren van de beoordeling. Wel wilde hij meegeven de korte tijd (10 minuten voor NGOs, 2 x 3 minuten voor de NL-delegatie) goed te gebruiken en alleen de belangrijkste punten te noemen.
De conclusies van het CEDAW Comite kunnen we begin maart verwachten. Het zou een goede zaak zijn als die ook in het Nederlands kunnen worden vertaald, voor de achterban.
Tenslotte: het was geen examen, het was een dialoog over het identificeren van tekortkomingen op het gebied van discriminatie van vrouwen.

Wat hieraan vooraf ging

Vrouwenrechten zijn Mensenrechten
Op 24 november 2009 werd tijdens een bijeenkomst, georganiseerd door het Vrouwennetwerk, de eerste druk van de CEDAW schaduwrapportage uitgereikt aan de Nederlandse Mensenrechtenambassadeur Arjan Hamburger. De schaduwrapportage is een antwoord van vrouwenorganisaties op de 5e regeringsrapportage van de Nederlandse regeringsdelegatie aan het CEDAW comite. Het gaat over de toepassing van het CEDAW-verdrag, dat Nederland in 1991 heeft geratificeerd.

De titel van de schaduwrapportage luidt: 'Women's Rights, some progress, many gaps'. En inderdaad: er is wel wat vooruitgang, maar er zijn nog veel tekortkomingen. De schaduwrapportage is door 54 vrouwenorganisaties ondertekend, waaronder Vrouwenbelangen.

Vrouwenrechten zijn mensenrechten, en dat was waarom het Netwerk VN-Vrouwenverdrag deze rapportage speciaal aan mensenrechtenambassadeur Arjan Hamburger wilde overhandigen, zo vertelde Leontine Bijleveld (zie foto).

Arjan Hamburger vertelde dat hij vrouwenrechten had toegevoegd aan zijn opdracht, want daar kreeg hij op zijn reizen veel vragen over. Over geweld tegen vrouwen, eerwraak, aanvallen op vrouwen met bijtend zuur, trafficking enz. naast mensenrechtenstrategie en mensenrechteneducatie.
Hij voert gesprekken over mensen- en vrouwenrechten in veel landen, o.a. met leden van de Raad van Europa, de EU, en bilateraal met Nederlandse partnerlanden en niet partnerlanden, onder andere om te zien waar subsidie van Ontwikkelingssamenwerking goed kan worden ingezet.


De Schaduwrapportage is een mooi uitgegeven rapport van 90 bladzijden, dat in goed leesbaar Engels is geschreven.
Het wordt op 25 januari 2010 in Geneve met het CEDAW Comite besproken. Het Netwerk krijgt daar slechts 10 minuten de tijd voor. Het is dus zaak om in die 10 minuten 5 a 6 onderwerpen duidelijk naar voren te brengen.
(Foto: Marjan Wijers, die in New York de vorige schaduwrapportage heeft besproken, samen met Margreet de Boer).
De schaduwreportage is te vinden op http://www.aimforhumanrights.nl/actueel/

Het is verstandig om geen onderwerpen te nemen waarover het CEDAW Comite toch al vragen zal stellen aan de regeringsdelegatie, zoals de wonderlijke gang van zaken met de SGP en de nog altijd voortdurende loonkloof (Pay Gap), waaraan in Nederland weinig is gedaan.

Er zijn drie data: op 25 januari wordt de schaduwrapportage besproken met het CEDAW Comite, op 26 januari is er gelegenheid voor informele contacten tijdens een side event van NGOs en op 27 januari spreekt de Nederlandse regeringsdelegatie over de 5e regeringsrapportage met het CEDAW Comite.
De Nederlandse regeringsdelegatie wordt geleid door Ferdi Licher van de Directie Emancipatie. Minister Plasterk komt niet, die had al iets anders in zijn agenda staan ( !).

Na korte inleidingen van Marjan Wijers, Leontine Bijleveld en Linda Mans werd het NGO-gezelschap in twee groepen verdeeld, om te zoeken naar die 5 a 6 bewuste onderwerpen.

Er kwam veel op de flappen te staan, zoals het uitsplitsen van gegevens m/v, de status van het verdrag zelf, het doorbreken van genderstereotypering, vrouwenhandel, migratiebeleid, de sociale rechten van huishoudelijk personeel, amoede, de kleine deeltijdbaantjes waarmee geen behoorlijk pensioen kan worden opgebouwd, enz.
De doublures op de flappen werden doorgestreept en iedereen mocht drie plakkers plaatsen bij onderwerpen die men belangrijk vond.

Aan het eind van de bijeenkomst benoemde voorzitter Willemien Ruygrok de onderwerpen die de meeste plakkers hadden gekregen.
Het Vrouwennetwerk gaat daarmee aan de slag voor Geneve.
(Foto: Willemien Ruygrok en Linda Mans; Linda zal in januari 2010 samen met Leontine Bijleveld in Geneve de schaduwrapportage bespreken met het CEDAW Comite).

Afgesproken werd dat artikel 6 van de schaduwrapportage, over de strijd tegen vrouwenhandel en gedwongen prostitutie alvast aan de vaste Commissie van de Tweede Kamer zal worden gezonden.

De Directie Emancipatie organiseert een volgende bijeenkomst op 14 december over zowel de 5e regeringsrapportage als de schaduwrapportage, met de organisaties die de schaduwrapportage hebben ondertekend. In het gebouw van OCW in Den Haag.

Wat hieraan weer voorafging

CEDAW - het VN Vrouwenverdrag - een korte versie
Voor de Pre-session tijdens de 43e vergadering van het CEDAW-Comité over de 5e regeringsrapportage hebben Nederlandse NGOs een korte versie van de NGO schaduw ingeleverd.

De 6 speerpunten in deze korte versie zijn:
* Zwakke rechtspositie huishoudelijk personeel
* Beleidswijzigingen WMO en AWBZ leiden tot meer mantelzorg door vrouwen
* Gelijke rechten tot gezinsvorming en gezinshereniging
* (Seksueel) Geweld tegen vrouwen
* Prostitutie en vrouwenhandel
Het VN Vrouwenverdrag is (in het Engels) te vinden op: http://www.steo.nl/_documenten/vvnl/nieuws/2009/NGO%20Notes%20Cedaw%20pre-session1.pdf
en ook op: http://www.cedawschaduwrapportage.blogspot.com/.

Voor de 45ste sessie van CEDAW (18 januari - 5 februari 2010) in Geneve worden de rapporten behandeld van: Botswana, Egypte, Malawi, Nederland, Panama, de Ukraine, de Verenigde Arabische Emiraten en Uzbekistan.

CEDAW bestaat nu 30 jaar

INDEX

TOP